Na początku byli... Sumerowie

I/1a Early Sumerian 3000-2800 BC

Na początku byli Sumerowie. I to nie byle jacy, ale Early. Oczywiście nie na początku historii, ale na początku podręcznika do DBA. Takim się kierowałem kryterium przy wyborze tej armii – postanowiłem wzbogacić się o pierwszą z brzegu, zajrzałem do książki i zamówiłem w Essexie (dzięki Misiu) - I/1a Early Sumerian.

Pod koniec IV tysiąclecia przed Chrystusem, deltę Eufratu i Tygrysu zamieszkiwały wysoko rozwinięte ludy. Jednak pojawił się wśród nich nowy – Sumerowie. Co do kierunku ich migracji nie mamy dzisiaj pewności – hipotezy mówią o Tybecie, wyspie Dilium, o terenach dzisiejszej Mongolii lub płaskowyżu Irańskim. Pierwszym miastem, które najprawdopodobniej zajęli było Eridu. Stąd powoli podbili sąsiednie tereny, jednak nie wyniszczając podbitych, wyżej rozwiniętych ludów – zasymilowali się z nimi tworząc nową kulturę – Sumer. Czas ich przybycia określa się na ok. 3300 rok p.n.e. Najstarszymi ośrodkami Sumerów, o największym znaczeniu kulturalnym i politycznym były miasta Eridu, Ur, Nippur, Lagasz, Uruk i Sippar.

Kształtują się na terenie Sumeru mocne ośrodki miast-państw, niezależnych od siebie, lecz na podobnej stopie rozwoju. Następuje przejście od myślistwa do rolnictwa oraz hodowli zwierząt, pojawia się także produkcja ceramiki i pierwszych wyrobów z miedzi.

Pierwszy okres w historii to okres Uruk, trwający do 3000 roku. Jego nazwa pochodzi od największego w tym czasie miasta Uruk, które mogło mieć nawet do 10000 mieszkańców. Osiągnięciami tego okresu jest oczywiście przybycie i asymilacja Sumerów z podbitymi ludami, powstanie pisma obrazkowego oraz obróbka brązu. Pojawia się coraz więcej rzemieślników, rozwija się handel.

Drugi okres nazwany został Dżemdet Nasr. Ta nazwa pochodzi od nazwy miasta, w okolicy którego w 1925 archeologowie angielscy i amerykańscy wykopali ceramikę malowaną, jednobarwną czarną i czerwoną, a także wielobarwną we wzory geometryczne i naturalistyczne. Podobną ceramikę, z tego samego okresy wykopano także później w innych okolicach Mezopotamii, jednak nazwa okresu pozostała związana z pierwszymi odkryciami.

Przyjmuje się, że ten okres w historii Sumeru możemy zamknąć pomiędzy 3000 a 2800 r.p.n.e. W tym czasie ukształtował się już podział polityczny na miasta-państwa. Powstały one wzdłuż płynących blisko siebie rzek Eufrat i Tygrys w miejscu gdzie wpływają do Zatoki Perskiej. Nad Eufratem znajdowały się: Sippar, Kisz, Nippur, Isin, Szzurpak, Uruk, Ur, Eridu, Kesz, Adab, Larsa. Natomiast nad Tygrysem były położone: Lagasz, Akszak, Eszuna. W tym czasie Sumerowie posiadali jeszcze niewykształcone pismo – zachowane teksty mają praktycznie tylko charakter gospodarczy. Pisali na glinianych tabliczkach za pomocą rylca, którym raczej wyciskali niż pisali ideogramy. Rozwija się metalurgia i przerób złota. Każde miasto posiada swojego władcę, społeczeństwo miało swoją hierarchię i podział ról. Sumerowie budują sztuczne kanały, którymi nawadniają suche ziemie, rozwija się rolnictwo. Ich religia była politeistyczna, widzieli bóstwa w siłach przyrody – personifikowali je. Budują świątynie, w których oddają cześć swoimi bogom.
Właśnie ten okres historyczny został przyjęty przez autorów DBA dla pierwszej armii w podręczniku – Early Sumerian.

Pozostałe okresy z historii Sumeru to: Okres wczesnodynastyczny, staroakadyjski i gutejski, neosumeryjski, starobabiloński – w tym ostatnim okresie, w 1595 r.p.n.e. ostatnie miasto Babilon zostało zdobyte przez Hetytów, Sumerowi już się nie podnieśli, przyjmuje się to za koniec ich kultury.

 

Tak więc moja armia pochodzi z okresu Dżemdet Nasr. Przechodzenie z czasu myślistwa w epokę rolniczą i bardziej uprzemysłowioną poskutkowało dużą ilością wojowników posługujących się łukami, wiązało się to na pewno też z otaczaniem miast murami obronnymi. Ten okres to epoka wczesnego brązu, stąd hełmy z tego metalu, fragmenty brązu wzmacniające ubranie obronne, ostrza toporów czy groty strzał. Ubrania mieli raczej w barwach naturalnych, stąd pewna monotonność, na barwiona szaty mógł pozwolić sobie jedynie władca i możnowładcy w jego otoczeniu.  

Jeśli chodzi o budowę armii w systemie DBA, to jest ona raczej nieskomplikowana – aż 8 elementów łuczników 4Bw, dowódca ze swoją „obstawą” 3Bd, do tego rekrutowana prosto z pola lekka piechota: procarze i włócznicy – trzy elementy 2Ps.Figurki dostałem w gotowym zestawie Essexa – komplet wojaków w naprawdę niskiej cenie. Do armii oczywiście obowiązkowo dołączyłem obóz. Na maksymalnej wielkości podstawce (8x8 cm) zrobiłem kopię szczytu zigguratu z Ur, co prawda dużo młodszego niż interesująca mnie epoka (jego powstanie to ok. 2100 rok p.n.e), lecz budowle sakralne z wcześniejszych epok miały podobny kształt, już w okresie Dżemdet Nasr były pokrywane ceramicznymi stożkami barwionymi na kolor niebieski lub żółtozielony. Pierwsze zigguraty powstały około tego czasu, w architekturze był to okres wczesnosumeryjski. Budynek zrobiłem z plastikowych arkuszów,  bardzo przyjemnie się je modelowało.

Cała armia prezentuje się w bardzo spójny, prosty układ. Nie wiem w jaki sposób dawaliby sobie radę Sumerowie w walce na polach DBA, podejrzewam, ż mogliby zaleźć za skórę wszelkim jeźdźcom. Bardzo przyjemnie upiększa moją półeczkę. Na początku przecież są... Sumerowie.

Wiedzę zaczerpnąłem w większości ze stron sumerowie.klp.pl, korzystałem też z wiadomości z wikipedia.pl, lecz tutaj pojawiają się rozbieżności co do dat pierwszego okresu Dżamdet Nasr. W związku z tym, że przyjęty przez autorów podręcznika DBA okres 3000-2800 pokrywa się z wiadomościami autora strony o Sumerach, przyjąłem jego dane jako prowadzące.

Robert Pawlak