II/75 Konstantinian Byzantine 1042-1071 AD
Pamiętam dokładnie, jak i kiedy narodził się pomysł zbierania prezentowanej armii Bizancjum. W lipcu 2008 roku, w dniu, w którym wracaliśmy z MiSieM i Robsonem do domu z kampanii DBA o nazwie Opus Europa, w samochodzie zaczęliśmy snuć entuzjastyczne plany kolejnych rozgrywek. Tak położony został grunt pod kampanię Sol Oriens, wtedy też mój wybór padł na armie III/75, czyli Bizancjum Konstantynów.
Historia Cesarstwa Bizantyjskiego to temat tak obszerny, iż z pewnością był przyczynkiem do niejednego doktoratu, habilitacji i profesury. I nic dziwnego, bo choćby w kategoriach trwania państwowości, to ponad 1000 lat dziejów. Oczywiście matka-historia jest daleka od wkładania czegoś w sztuczne ramy czasowe, więc na Bizancjum trzeba spojrzeć z szerszej perspektywy, objąć większy kontekst. Osobiście nie jestem żadnym znawcą w tym temacie, niemniej jest on dla mnie absolutnie intrygujący. Choćby poprzez taki pryzmat: Konstantynopol, jako żywy spadkobierca Rzymu (a także Grecji), państwowość będąca kapitalną mieszanką kultur, nacji i religii, dzieje wzlotów, upadków, wreszcie smutnego końca.
Choć Bizancjum może jawić się jako nieco egzotyczne, orientalne czy dalekie, to przecież położyło spore podwaliny pod tzw. cywilizację europejską a te wpływy są widoczne zapewne i dzisiaj. Co ciekawsze, na jego gruzach stoi dzisiaj silne państwo muzułmańskie. Odwiedzając Stambuł, czułem kapitalną atmosferę styku kontynentów, zmienności historii, wręcz magię. Wystarczy choćby spojrzeć na Hagia Sophia, chrześcijański kościół, budowany setki lat przed Wielką Schizmą, na którego ołtarzu właśnie doszło symbolicznie do rozłamu w religii chrześcijańskiej (1054 rok n.e.) , który następnie stał się meczetem (by wreszcie otworzyć podwoje, jako muzeum w ubiegłym stuleciu). Człowiek nie pozostaje w takim miejscu bez refleksji, po prostu nie może.
Jak uzasadnić przedział historyczny 1042-1071 n.e., któremu odpowiada prezentowana tutaj armia, czyli III/75, Bizancjum Konstantynów? Przeglądając pobieżnie temat, pokusiłem się o postawienie następującej tezy (innej, niż po prostu skojarzenie rzeczonego okresu z panowaniem dynastii Dukasów oraz objęciem tronu w roku 1042 przez Konstantyna IX Monomacha): przedział ten został przyjęty, jako swoisty łącznik pomiędzy okresem triumfów Cesarstwa, takich jak całkowite rozbicie bułgarskiego zagrożenia, triumfów, w wyniku których obszar rozciągał się od południowych części Półwyspu Apenińskiego, poprzez Bałkany aż po Armenię a cesarski skarbiec był niezwykle obszerny, a okresem klęski, jaką była utrata znakomitej większości Azji Mniejszej na rzecz Turków Seldżuckich, klęski, której symbolem jest zapewne przegrana bitwa pod Manzikertem w 1071 n.e. Czy owej katastrofy można było uniknąć już się nie dowiemy. Niemniej polityka cesarska wspomnianego okresu, a w zasadzie jej błędy i brak realnej oceny zagrożenia ze Wschodu, doprowadziły w efekcie to daleko idących w skutkach konsekwencji. Historycy wystawiają surowe opinie Konstantynowi IX, winiąc go za osłabienie militarnej siły Cesarstwa i błędy w polityce ekspansji, która naraziła wschodnie rubieże na agresję ze strony napotkanych wówczas po raz pierwszy Seldżuków (choć pierwsze starcie zakończyło się rozejmem w 1049 roku n.e.) Również kolejny tego imienia w rzeczonym okresie, Konstantyn X Dukas, panujący w latach 1059-1067 n.e. fatalnie osłabił bizantyjską obronność, obcinając znacznie wydatki na szkolenie i wsparcie dla sił militarnych Cesarstwa (ponoć kazał rozwiązać armeńską piechotę w liczbie 50 tysięcy ludzi). Generalnie nie miał on łatwego życia jako Cesarz, będąc niepopularnym wśród znaczniej części populacji jak i zmagając się z silną opozycją wśród arystokracji. Nadto za jego panowania Bizancjum utraciło większość terytorium Italii na rzecz Normanów. U schyłku jego rządów na horyzoncie znów pojawiło się wspomniane już tureckie zagrożenie, tym razem pod wodzą sułtana Arp Arslana, mające następnie tragiczną kulminację w roku 1071 n.e, kiedy cesarz Roman IV Diogenes i jego plan wyparcia Seldżuków z Azji Mniejszej poniósł kolosalną porażkę w bitwie pod Manzikertem. Oczywiście wiemy z historii, że to nie koniec Cesarstwa, niemniej natknąłem się na uwagę, że to właśnie za czasów wspomnianych Konstantynów położono podwaliny pod całkowitą utratę Azji Mniejszej a w efekcie ostateczny upadek Konstantynopola w 1453 roku n.e.
Co do samej kolekcji to, doborem figurek zajął się nieoceniony MiSiO, który wziął na serio moje życzenie, co do posiadania różnorodnej w składzie armii, sprawdził źródła a następnie zadał sobie trudu, żeby dobrać odpowiednie figury. Tym samym cena 15 milimetrowych modeli Essex’a (na których opiera się prezentowana armia), nieco mnie zaskoczyła, ale jest to oczywisty skutek składania zestawu samemu i wychodzenia poza propozycję producenta. Oczywiście nie żałuję żadnej wydanej złotówki. Zostało mi co prawda sporo luźnych figurek, ale te nigdy się nie zmarnują, często gęsto można nimi wspomóc własne czy innych potrzeby. Kolejnym wsparciem w malowaniu armii i jako takim poszerzeniu wiedzy na temat poszczególnych formacji (tu reprezentowanych przez elementy i różnie dobrane nacje), okazały się materiały od Tsara, a mianowicie książki A.Michałka i numer Ospreya, poświecony Bizancjum okresu 886-1118. Bez tego nie zbliżyłbym się nawet o cal do historycznie prawidłowych odpowiedników. Z tego miejsca obu Kolegom ogromnie dziękuję.
Czas na zdjęcia i nieco więcej o poszczególnych oddziałach (pisałem o tym zwięźle również na swoim blogu). Kawaleria w III/75 to 6 elementów, z czego drugi 2xLH jest opcją zamienną. Mamy tu więc przewagę oddziałów Cv, które wyobraziłem za pomocą jednostek zwanych Clibanari (ciężka, doborowa jazda bizantyjska) – mamy tu dwie opcje, a mianowicie jeźdźców wyposażonych w łuki oraz oddział z włóczniami. Tak naprawdę figurki jeźdźców nie do końca spełniły moje oczekiwania - wolałbym właśnie mix obu tu prezentowanych, a mianowicie dobrze opancerzonych włóczników. Za to kawaleryjski element generalski, to złożenie figury bizantyjskiego stratega w obstawie przybocznej gwardii. Tu nie byle jakiej, bo Gwardii Wareskiej (spory napływ wojowników z Rusi to efekt kontaktów obu państw, przyjęcia chrześcijaństwa przez Kijów w obrządku wschodnim a także pewnych ruchów w kwestii koligacji dynastycznych), dumnej i do śmierci lojalnej swoim bizantyjskim panom (zapewne za sprawą sutego żołdu). Podobny w stylizacji jest jedyny element Kn, do pokazania którego użyto figurek Normanów, zwących Konstantynopol Miklagard. Wreszcie lekka jazda, to z kolei tureccy Uzowie – plemię, które Bizancjum wynajęło do walki z turecką (!) nawała w Azji Mniejszej , stąd starałem się w pewnym stopniu oddać charakterystyczną kolorystykę czy zdobienia.
Również w przypadku pieszych elementów lista gwarantuje sporą różnorodność. Począwszy od nieśmiertelnych Ps, tutaj procarzy (peltastów), których to malowania figurek jestem najmniej zadowolony, przez najemny oddział strzelców z Republiki Weneckiej (związanej z Bizancjum w okresie krucjat, przede wszystkim handlowo), dalej przez włóczników z chrześcijańskiej Armenii, do typowej dla wojskowości Cesarstwa piechoty temowej, czyli mieszanej formacji włóczni i łuków (w liście występujących jako monstrualne 8Bw).
Na koniec artyleria – tu wykorzystana zarówno do elementu strzelającego jak i odwzorowania obozu. Sztuka wojenna w tym obszarze stała w Cesarstwie na wysokim poziomie, stąd taki dobór modeli jest jak najbardziej na miejscu.
Jak zwykle muszę napisać, że jak zwykle miałem ambitne plany co do poziomu malowania. Jednak, bez tłumaczenia się z czegokolwiek, skończyłem po raz kolejny na prostym, stołowym standardzie. Niemniej żywię nadzieję, że tenże poziom, jak i różnorodność elementów, wreszcie zaś nieco urozmaicenia na podstawkach (inwestycja w barwioną, kruszoną gąbkę, idealnie imitującą krzaki do skali 15mm) zbliżają tę kolekcję do inspiracji, której zawdzięczam jej powstanie i której próbowałem dorównać, a mianowicie Kartaginy tsara z 2007 roku.
Co teraz w DBA? Sam do końca nie wiem. Przed nami kampania 2009, w której zamierzam wyprowadzić do boju prezentowaną dzisiaj armię. W półce czekają Szkoci okresu tożsamego bitwie pod Stirling. Dalej nie sięgam w tej chwili wyobraźnią.
Adrian Stolarczyk
Całkiem trudny i ważny etap budowy modelu HMS Victory już za mną. Chodzi mianowicie o poszycie dna i burt okrętu. Ten fragment prac to efekt wysiłków podczas mijającego tygodnia. Pierwowzór modelu powstawał znacznie dłużej, bo kilka lat. Po pierwsze, zgodnie ze angielską sztuką szkutniczą, po zbudowaniu kadłuba a przed położeniem poszycia, należało konstrukcję sezonować tak, aby ‘ułożyła się’. Drugim czynnikiem, decydującym o wieloletniej budowie, były angielskie sukcesy w wojnie z Francją, które zmniejszały potrzeby floty. Okręt zwodowano więc w 1763 roku, Admiralicja zleciła zaś jego ostateczne ukończenie dopiero w roku 1771.
