Dziedzictwo Diadochów: Synowie Aleksandrii

DBA - II/20a-d - Ptolemaic - 320BC - 30BC

Śmierć Aleksandra Wielkiego przyniosła sporo zmian w ówczesnym, i tak dynamicznie zmieniającym się świecie. Imperium Macedończyka podzielone zostało na strefy wpływów między jego generałami. I tak  Antygon Jednooki otrzymał Frygię, Pamfilię i Licję, Eumeneos z Kardii otrzymał Kapadocję i Paflagonię, Perdikkas został mianowany regentem i otrzymał pod dowodzenie armię w Azji, Filip Antyparta mianowany został namiestnikiem Macedonii i Grecji, Lizynach otrzymał Trację, a Ptolemeusz - Egipt. Krateros został nominowany na opiekuna niedorozwiniętego Filipa Arridajosa, spadkobiercy całości Imperium i krewnego Aleksandra Wielkiego. Zaistniała sytuacja szybko doprowadziła do walki o władzę. Konflikt Diadochów (dowódców Aleksandra – przyp. Szeperd) dotyczył wszystkich wyżej wymienionych. Kilkanaście lat ‘docierała’ się pewna hierarcha, w której to Ptolemeusze utrzymali się przy władzy nad Egiptem. Jednak walki między Diadochami trwały do końca istnienia Państwa Ptolemeuszy. To z ich rodu pochodzi dobrze znana Kleopatra VII, kochanka Cezara i ostatnia władczyni Egiptu.

  

Dlaczego o tym piszę? Kiedy pierwszy raz przyglądałem się bitwie rozegranej w systemie DBA (a było to w październiku 2006 roku na niedzielnych pokazach, podczas trwania trzeciej edycji Otwartych Mistrzostw Mordheim w Krakowie), zaciekawiło mnie kilka kwestii. Po pierwsze prostota gry, pozwalająca dowodzić całymi armiami bez potrzeby studiowania kolejnych tomów errat czy FAQ’ów. Po drugie skala gry i niewielki koszt modeli. Od kiedy, z powodu szeroko pojętego polhammeringu, zrezygnowałem z gry 6,5k armią orków do WFB, zacząłem nabierać coraz większej ochoty na dowodzenie sporych rozmiarów wojskiem, a nie tylko niewielkimi bandami [Necromunda, Mordheim]. Nie tracąc czasu, szybko nawiązałem kontakt ze Sławkiem w sprawie wyboru armii. Moja wiedza historyczna nie pozwalała mi na dokonanie samodzielnego wyboru, więc postanowiłem wybrać armię antyczną, kierując się kilkoma kryteriami. Chciałem mieć armię, której nikt jeszcze nie ma, o ciekawym składzie i historii. Pierwotnie interesował mnie Egipt. Jednak w listach armii figurowały tylko okresy sprzed podboju Egiptu przez Aleksandra i był to dla mnie okres zbyt wczesnym. Sławek zasugerował, abym przyjrzał się armii Ptolemeuszy. Szybko wyjaśnił, że to oni przejęli władzę w Egipcie na blisko trzy wieki. Sprawdziłem skład armii i od razu się zdecydowałem. Zbieram Egipt Ptolemejski!

Armia oznaczona w podręczniku DBA numerem II/20 ma 4 podlisty. Oczywistym wydawało mi się złożenie tylu elementów, abym mógł grać każdą z tych list, szczególnie, że od 167-166 p.n.e. doszło do reformy w egipskiej armii i jej skład sporo się różni od wcześniejszych wersji. Indyjskie słonie zastąpione zostaję przez leśne słonie afrykańskie, gdyż Seleucydzi blokują źródło zaopatrzenia w te pierwsze [już od 274 r. p.n.e.]. Zmniejsza się liczba grecko-macedońskiej i egipskiej falangi. Warto zauważyć, że już przed 217 r. p.n.e. Ptolemeusze uzbrajali Egipcjan na modę macedońską,  co zaowocowało zwycięstwem np. w bitwie pod Rafią (starcie rozstrzygające IV wojnę syryjską z Imperium Seleucydów, również spadkobierców Aleksandra). Na skutek kolejnej reformy część wojsk zostaje uzbrojona na wzór rzymski, wypierając falangę. Armię zasilają najemni Galatowie, zarówno jeźdźcy jak i piesi. Przenosząc te zmiany do realiów DBA, Ptolemeusze zyskują dostęp do galackiej lub greckiej kawalerii [Cv], galackich warband’ów [Wb] czy ‘rzymskich’ piechurów [Bd]. Te elementy pojawią się w mojej armii już niedługo.

Skupmy się jednak na pierwszych dwóch listach, do których mam już komplet elementów [może poza mniejszym afrykańskim słoniem – tu jednak pozostaje pomocny śliczny model Zvezdy – słoń ten ma na grzbiecie wieżę, jak większe słonie indyjskie, choć ze znalezionych jednoznacznie nie wynika, że afrykańskie takowych nie nosiły]. Okres 320-275 r. p.n.e to Generał [Kn], 2-gi element kawalerii [Kn], lekka jazda [LH – choć modele mogą  przedstawiać również beduińskich jeźdźców wielbłądów], 6 elementów pik [Pk – grecko-macedońska falanga], alternatywnie indyjski słoń bojowy lub lekka piechota [El or Ps] oraz element najemników [Ax]. W tym okresie lekką piechotę [Ps] mogą stanowić egipscy lub syryjscy procarze lub kreteńscy łucznicy. Dla obu tych elementów znalazło się miejsce w mojej armii. Traccy oszczepnicy czy żydowscy, beduińscy lub egipscy strażnicy terenów granicznych tworzą oddziały najemne [Ax]. W tej roli u Ptolemeuszy występują oczywiście egipskie i beduińskie oddziały, na co dzień broniące granic państwa. Jednak jeśli uda mi się złożyć element trackich [paltestańskich – chciałbym aby element był tworzony nie tylko przez traków] oszczepników, to na pewno zasili on również moje szeregi, szczególnie, że w późniejszym okresie ilość elementów najemnych wojsk wzrasta [w liście C) może ich być aż 3]. Nie dotarłem jeszcze do obszernych  informacji o rodzajach lekkiej kawalerii używanej przez spadkobierców Aleksandra, więc prewencyjnie wykonałem element lekkich koni [LH] z macedońskiej jazda uzbrojonej w łuki i włócznie. Dla pewności pomalowałem i wcześniej wspomniane wielbłądy. Dmucham na zimne. Okres od 274-167 r. p.n.e. to ugruntowanie pozycji słoni w armii i zlikwidowanie możliwości zastąpienia ich 2-gim elementem lekkiej piechoty oraz uzbrojenie rdzennych Egipcjan tak, aby miała wszelkie cechy formacji falangi. Nie wpływa to jednak na układ samej armii [6xPk]. 

W tym miejscu warto wspomnieć, że większość armii wykonana jest z modeli rosyjskiej Gwiazdy. Jedynie egipscy procarze są firmy Hat, a egipska/beduińska piechota i wielbłądy są produkcji Caesar'a. Jednak niedługo nie tylko procarze będą jedynymi modelami wyprodukowanymi przez Hat'a. Gdy będę malował elementy armii właściwe dla okresu po 167 r. p.n.e., dla poprawności historycznej kupię afrykańskiego słonia leśnego właśnie tej firmy.

Armia Egiptu, którą Wam prezentuję, poprzez całą swoją historię stanowiła pewien konglomerat kulturowy, nie tak różnorodny jak wyżej wymieniona armia Seleucydów, ale równie interesujący. Nie chciałem jednak aby to się zbytnio odbiło w malowaniu modeli. Przyjąłem 2 główne kolory trzonu armii. Kremowy i czerwony, którym pomalowałem grecko-macedońskie elementy. Wojska stanowiące o różnorodności armii i te, które jednoznacznie identyfikują armię z Egiptem, a więc najemnicy i lekka piechota, również malowane są w kremowe lub czerwone kolory. Tak pomalowana armia stanowi optycznie jedność choć pewne różnice w sposobie malowania stanowią o jej różnorodności [kolor skóry czy przewaga jednego z 2-ch wiodących kolorów]. Kiedy armia powiększy się o elementy pojawiające się po 167 r. p.n.e. będę się starał również zachować w/w proporcje w malowaniu. ‘Ostrza’, będące elementami uzbrojonymi na modę rzymską, będą czerwono-kremowe, jak pozostały trzon armii. Galatów malować będę już tak, jak lekką piechotę czy najemników. Będą się wyróżniać, choć pewne detale będą nawiązywać kolorem do trzonu armii. Po tych zabiegach cała moja armia, obecnie licząca 14 elementów, będzie niedługo liczyć 23 elementy (sic!).  Mam na myśli wymagane elementy [dodatkowe 3Ax – w tym 2 elementy egipsko-beduińskie i jeden element paltestańskich oszczepników, 4xBd – elementy stylizowane na piechotę rzymską, 1xCv – elementy galackiej kawalerii i 3xWb – elementy galackiej piechoty].

Słowem podsumowania napiszę jeszcze parę zdań o doborze dowódcy mojej armii. Nie mogę zrobić tak, jak uczestnicy kampanii organizowanej przez Tsara i wybrać jednego generała dowodzącego moją armią. Armia obejmuje zbyt rozległy okres aby nad całością miał pieczę jeden Ptolemeusz. Jednak to nie powód to zmartwień. Duży przedział czasowy pozwoli mi na rozgrywanie wielu bitew pod dowództwem różnych generałów. Cieszy mnie bardzo powstająca armia Seby ‘Wercyngetoryksa’, obejmująca imperium Seleucydów. Zapowiada się spora dawka potyczek i wojen. Od walk Diadochów o władzę, do czterech wojen syryjskich, ciągnących się na przełomie wielu lat …

Michał Ciemniewski